Wapke Feenstra

 

De Rotterdamse Boerenzij
‘Boerenzij’ is de bijnaam die Rotterdammers van boven de rivier gaven aan Rotterdam-Zuid, om aan te geven dat de mensen daar geen echte stedelingen waren. Op de zuidoever annexeerde de Rotterdamse haven in de 19de eeuw en 20ste eeuw steeds meer polders en dorpen als Charlois, Katendrecht en Feijenoord. De bewoners van dit nieuwe stadsdeel waren rurale arbeidsmigranten, eerst uit Noord-Brabant, Zeeland en Zuid-Europa, later uit Marokko, Turkije, Suriname en de Antillen. Van deze nieuwkomers werd stilzwijgend verwacht dat zij hun rurale cultuur en kennis zouden achterlaten, net zoals de lokale boeren geacht werden het veld te ruimen voor de stad. Feenstra, die zelf zowel Rotterdammer als boerendochter is, weet dat het platteland je bij blijft. Zij vermoedde dat dit ook voor andere Rotterdammers geldt. Ze ging op zoek naar de in de stad aanwezige rurale kennis en cultuur en naar manieren om die zichtbaar te maken.

 

100 participanten
Met een reeks participatieve activiteiten nodigde Feenstra gedurende het afgelopen jaar bewoners van Rotterdam-Zuid uit om met haar de beeldvorming rondom platteland en stad te kenteren. Bottom-up benaderingen, met aandacht en waardering voor alledaagse en subjectieve vormen van kennis, stonden daarbij centraal. Met boerenkooletentjes, keukentafelgesprekken en bezoeken aan lokale boerenbedrijven bracht ze mensen met elkaar in contact, om boerenkennis uit te wisselen en herinneringen op te halen aan het platteland. Met openbare tekenlessen op de kades en in volkstuintjes nodigde ze bewoners uit tot langzaam kijken, teruggrijpend op de ‘en plein-air’ landschapsschilderkunst die in zwang was in de periode waarin industrie en haven groeiden, om daarmee het veranderende stadslandschap van nu vast te leggen en te herinterpreteren. Ruim honderd bewoners en tekenaars deden mee.

 

Film en tentoonstelling
In de tentoonstelling in TENT presenteert Feenstra een microanalyse van de Boerenzij, die perspectieven opent op de rurale dimensie van de stad. In een film ontmoeten we diverse bewoners van Rotterdam Zuid die hun boerenkennis en herinneringen delen. Omdat elke boer zijn grond kent, maakte Feenstra samen met de archeologische dienst een animatie over de herkomst van de bodem op de Rotterdamse Boerenzij, van 25.000 geleden tot nu. Een wandvullend panorama toont de tekeningen die de participanten maakten van de havenzichten van vandaag. En er is een verzameling plattelandsobjecten die Feenstra tegenkwam tijdens de ontmoetingen op de Boerenzij. Het is een boerenverzameling die een veelzijdige en meerstemmige indruk geeft van de manieren waarop rurale kennis en cultuur aanwezig zijn in de stad, maar ook een verzameling die per definitie onaf is. De tentoonstelling is een uitnodiging aan iedereen die een alledaags of professioneel beeld heeft bij stad en platteland – om mee te doen aan een denkoefening die verder gaat dan de geijkte tegenstelling.

Boerenzij wordt mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds, Cultuur Concreet en Gemeente Rotterdam. Met dank aan alle participanten.